Klavyeye bakarak yazmak bir süre sonra yorucu olabilir. Ekrandan gözünü ayırıp tuşları aramak, cümlenin ortasında düşüncenin dağılması ve iki parmakla bir türlü hız kazanamamak çok kişinin yaşadığı bir durum. On parmak yazmanın ne olduğunu, neden öğrenmeye değdiğini ve ilk haftalarda neyle karşılaşacağını birlikte görelim.
On parmak yazma ne demek?
On parmak yazma, her parmağa klavyede kendi bölgesini verip tuşlara bakmadan basmayı öğrenmek demektir. Sol el klavyenin sol yarısını, sağ el sağ yarısını üstlenir. Başparmaklar ise boşluk tuşunun üzerinde durur. İngilizcesi “touch typing” olan bu yöntem, klavyeye dokunarak yazmak anlamına gelir.
Bu sistemin temeli ev sırası denen orta sıradır. Parmaklar her zaman bu sırada dinlenir, bir tuşa basmak için uzanır ve sonra geri döner. Sol elin işaret parmağı F tuşunun, sağ elin işaret parmağı J tuşunun üzerindedir. Bu iki tuşta birer küçük çıkıntı bulunur. Gözünü ekrandan ayırmadan bile parmaklarını bu çıkıntılara dokunarak yerleştirebilirsin.
Diğer parmakların sorumlulukları da benzer şekilde belirlidir. Sol serçe parmağın Q, A ve Z tuşlarına bakar. Sağ serçe parmağın ise P, Ğ, Ü, Ş ve İ tuşlarına yakın durur. Bu harita ilk bakışta karmaşık görünebilir. Ama her gün aynı bölgeye dönmek, zamanla parmaklarının hangi tuşa gideceğini kendiliğinden öğretir.
Neden öğrenmeye değer?
Gözün ekranda kalır
Yazarken en çok ihtiyacın olan şey, metnin kendisini görmek. Klavyeye bakmak zorunda kalmazsan gözün ekrandan ayrılmaz. Hataları daha çabuk fark eder, paragrafın akışını kaybetmeden düzeltirsin.
Düşünce yazıya yetişir
Bir fikir aklına geldiğinde onu hemen yazabilmek büyük fark yaratır. Parmaklarını aramak zorunda kalmadığında düşünceyle ekran arasındaki boşluk küçülür. Ödev yazarken, e-posta gönderirken ya da bir mesajı toparlarken bu farkı hemen hissedersin.
Duruşun daha rahat olabilir
Sürekli başını aşağı eğerek ve ellerini tuşların üstünde kıvırarak yazmak, uzun sürede boyun ve omuzlarda rahatsızlığa yol açabilir. Ekrana dik bakıp ellerini ev sırasında tutabildiğinde duruşun genellikle daha dengeli olur. Bu genel bir öneri. Yazarken ağrı ya da uyuşma hissediyorsan bir sağlık profesyoneline danışmak en doğrusu.
Beceri bir kez kalır
Bir kez öğrendiğinde bu bilgi farklı bilgisayarlarda ve farklı klavyelerde de işine yarar. Tuşların düzeni aynı kaldığı sürece parmaklarının hangi bölgeye gideceğini bilmeye devam edersin. Bu, sonradan yeniden öğrenmen gereken bir şey değil.
İlk haftalarda neler olur?
İlk günler yavaş geçer. Parmakların doğru tuşu bulması zaman alır ve bazen yanlış tuşa basarsın. Bu beklenen bir durum. İlk denemelerindeki düşük hız, öğrenmenin başladığını gösterir, yetersizliğini değil.
Düzenli çalışmaya devam ettiğinde birkaç şey fark etmeye başlarsın. Bazı tuşlara bakmadan gidebildiğini görürsün. Hatalarını daha çabuk yakalayıp düzeltirsin. Hız ise çoğu zaman bu iki beceri yerleştikten sonra kendiliğinden artar. Hızı bir hedef değil, doğru alışkanlığın bir yan ürünü olarak düşün.
Bu süreçte en çok sabır gerekir. Bir gün iyi, ertesi gün kötü gidebilir. Bu normaldir. Önemli olan her gün kısa da olsa çalışmaktır. Bir hafta boyunca düzenli olarak on dakika çalışmak, bir gün üç saat çalışıp sonra iki hafta bırakmaktan çoğu zaman daha fazla ilerleme sağlar.
Öğrenme sırasında kendini nasıl ölçtüğün de önemli. Her gün aynı metni yazıp sonucu bir yere not edersen, değişimi somut biçimde görürsün. Ölçümü kendine göre yap. Başkasının hızıyla kıyaslamak yerine kendi dünkü sonucunla karşılaştır.
Sık yapılan yanlışlar
Hıza erken davranmak
Bazıları daha ilk gün hızlı yazmaya çalışır. Bu genellikle yanlış tuşlara basmaya ve yanlış alışkanlık kazanmaya yol açar. Önce doğru tuşa, sonra hıza odaklanmak çok daha sağlıklı bir sıradır.
Hata yapma korkusu
Hata yapmaktan çekinip her seferinde klavyeye bakmak, öğrenmenin en büyük düşmanlarından biri. Yanlış bir tuş normal bir parçası. Hatayı fark et, doğru tuşa dön ve devam et.
Parmakları sabit tutmak
Parmakların ev sırasında dinlenmesi önemlidir, ama hiç kıpırdamamaları gerekmez. Asıl önemli olan parmağın tuşa uzanıp ardından ev sırasına düzenli olarak dönmesidir. Bu dönüş alışkanlığı, zamanla yazmayı akıcı hale getirir.
Herkes için uygun mu?
Yazı yazan öğrenciler, ofiste çok metin üreten çalışanlar, kendi kitabını yazmak isteyen herkes ya da bilgisayar başında uzun saatler geçiren biri için on parmak yazma faydalı olabilir. Çocuklar için de uygun bir beceri.
Mükemmel olmak zorunda değilsin. Bazı kişiler başlangıçta iki parmakla devam edip zamanla ev sırasına geçer. Önemli olan, yeni alışkanlığı oturtmak için düzenli ve kısa çalışmaktır.
Başlangıç için üç adım
- Ellerini ev sırasına yerleştir. Sol elin a, s, d, f; sağ elin j, k, l, ş tuşlarında dursun. Başparmakların boşlukta olsun.
- Her tuşa basmadan önce parmağının yerini çıkıntılardan kontrol et.
- Hıza değil doğruluğa odaklan. Yanlış tuşa bastıysan dur, doğru tuşa dönüp sonra devam et.
Aşağıdaki satırları her gün birkaç kez tekrar edebilirsin:
asdf jklş asdf jklş
fff jjj ddd kkk lll şşşHer satırı yavaşça, bakmadan yazmaya çalış. Göz kaymak isterse ekrana bak ve bir sonraki satıra geç.
Bir çalışma seansı nasıl görünür?
Kısa bir seans için karmaşık bir plan gerekmez. Önce oturuşunu kontrol et. Ayakların yere basıyor olsun, dirseklerin masaya yakın ve gevşek dursun, ekran gözünün hizasında olsun. Sonra ellerini ev sırasına yerleştir ve parmaklarını çıkıntılara dokundurarak hizala.
Ardından üç kısa tur at. İlk turda yalnızca ev sırasındaki harfleri yaz. İkinci turda ev sırasına üst sıradan birkaç harf ekle. Üçüncü turda ise kısa kelimelere geç. Her turdan sonra kısa bir mola ver, ekrandan gözünü çevir ve parmaklarını gevşet. Bu molalar, yazdığın metni gözden geçirmek için de iyi bir fırsat.
Seans sonunda kendine tek bir soru sor: Bugün klavyeye bakma isteğim kaç kez geldi? Cevap çoksa, ertesi gün daha kısa ve daha yavaş bir tur yap. Cevap azsa, bir sonraki seansta biraz daha zorlayıcı bir satır ekle. Bu küçük ayarlar ilerlemeyi sürdürülebilir kılar.
Sık sorulan sorular
Her gün ne kadar çalışmalıyım?
Kısa ve düzenli çalışma, uzun ve seyrek seanslardan genellikle daha verimlidir. Başlangıç için on ila on beş dakika birçok kişiye yeterli olabilir. Yorulursan süreyi kısaltmak da yanlış bir şey değil. Önemli olan, pratiği bırakmadan sürdürebilmendir.
Hangi parmakla başlamalıyım?
Ayrı bir parmak seçmene gerek yok. Sol ve sağ işaret parmaklarını F ve J üzerine koyarak başla. Diğer parmaklar, bu iki parmağa göre kendi yerlerini almaya başlar. Böylece sol ve sağ el birlikte çalışır.
İki parmakla yazmaya devam etsem olur mu?
Başlangıçta iki parmakla yazmaya devam etmek bir süre rahat gelebilir. Ama tam geçişi yapmak istiyorsan, bir süre klavyeye bakmadan ve ev sırasına dönerek yazmayı denemek gerekir. İki yolu da deneyip hangisinin sana daha iyi geldiğine bakabilirsin.
Motivasyonu koru
Yeni bir beceri öğrenirken moralin dalgalanması normaldir. Bazı günler çok iyi hissedersin, bazı günler “neden bu kadar yavaşım” diye düşünürsün. İkisi de öğrenmenin parçasıdır. Kendini yargılamak yerine, ertesi gün biraz daha kısa bir seansla devam etmek daha faydalı olur.
Bir not defteri tutmak da işine yarayabilir. Her gün tarih ve iki satırlık bir not düş: bugün ne iyi gitti, yarın neye bakacaksın. Birkaç hafta sonra bu notlara baktığında, eskiden zorlandığın bir harfin artık daha rahat geldiğini görürsün. Bu somut kanıt, sabretmeyi kolaylaştırır.
Bir de kendine küçük bir ödül koy. Bir hafta boyunca düzenli çalıştığında, sevdiğin bir kitabı okumak ya da bir arkadaşınla kahve içmek gibi basit bir şey olabilir. Bu, öğrenmeyi bir yük olmaktan çıkarıp takip edilebilir bir alışkanlık haline getirir. Ödülün büyük olması gerekmez; yalnızca sürekliliği destekleyecek kadar anlamlı olsun.
Son olarak, öğrenme sürecini bir yarış gibi görmemeye çalış. Her gün farklı bir sayı, farklı bir hız, farklı bir his getirebilir. Asıl kazanç, klavyeye bakma ihtiyacının yavaş yavaş azaldığını fark ettiğin anda gelir; bu, hiçbir sayının gösteremeyeceği kadar değerli bir ilerlemedir.
Sonraki adım
Hangi düzenle çalışacağını bilmiyorsan Q ve F düzenlerini karşılaştıran yazıya göz atabilirsin: Q klavye mi F klavye mi? Q klavye kullanıyorsan Q klavye kursu ile düzenli çalışmaya başlayabilirsin. Mevcut hızını ölçmek için hız testi sayfasını aç ve ilk sonucunu not et. Bu sonuç, birkaç hafta sonra ilerlemeni görmek için iyi bir başlangıç noktası olur.